Wednesday, December 12, 2018

Cõi Vắng Lặng Hư Không trong Thơ ĐẶNG TẤN TỚI


NHÂN NHỚ MỘT NĂM NGÀY MẤT
Của Nhà Thơ ĐẶNG TẤN TỚI
 (14 .12.2017 – 14.12.2018)

Nhà thơ Đặng Tấn Tới dự tính sẽ cho ra mắt cùng bằng hữu Thi tập “Lửa và Hoa – Bên Bờ Năm Tháng 2000”., nhưng chưa kịp thì anh đã đau bệnh một thời gian dài, rồi mất ngày 14 -12 – 2017 tại Sài Gòn.
Trong thi tập này có bài “Đọc lại và viết thêm”. xin chia sẻ một đoạn ngắn: “… Bao năm rồi, bấy nhiêu tinh tú sáng soi những trời thơ mới lạ, kỳ diệu thay sức –  chứa – không – gì – cả ! ”.
        Nhân Kỷ niệm một năm ngày nhà thơ Đặng Tấn Tới qua đời ( 2017 – 2018),  tôi mạo muội ghi chép lại, gợi lại vài cảm nhận chân thành của bằng hữu gần xa đã viết về thơ Đặng Tấn Tới mà may mắn tôi còn giữ được.
“…Thơ buồn hay thơ vui giữa khoảnh khắc đất trời mà kẻ nhớ hạt – Bụi – Đường – Đi còn thơ thẩn bước.
“ … Giấy mực ơi, lá cỏ xa trời,
                   Một hôm  nào ta hết thở chơi
Mùa thu thơ tràn theo gió nhớ,
Lang thang qua mặt đất không lời… ”
(Lửa và Hoa. Thơ Đặng Tấn Tới)
(Tác giả tác phẩm – Người đồng hành quanh tôi – Nhà xuất bản Thanh niên  năm 2010 – Ngô Nguyên  Nghiễm).
Người thơ không diễn tả giải thích, mà nhìn ngay vào thực tế: “Một hôm  nào ta hết thở chơi”.
Người thơ vĩnh viễn theo hạt – bụi – đường – đi tận nơi  bờ bến xa xăm đã giáp một năm rồi! Một năm với bao ngậm ngùi thương nhớ. Lật lại trang thơ xưa. Gợi nhớ lại những dòng viết cũ của bằng hữu cảm nhận về thơ Đặng Tấn Tới, rồi cùng nhìn nhau trong ánh mắt lệ nhòa:
“Trời phơi cổ độ
Rêu hoang đường khuya
Tìm nhau mắt úa
Những nẻo trăng bia ”.
(Tâm Thu Kinh – Thơ Đặng Tấn Tới).
Cho nên, hình như thơ là để phản ánh tâm hồn giữa thiên nhiên kỳ ảo, trong cõi vô thường này; giữa trời thu vắng lặng hư không, thơ sẵn sàng rung lên linh cảm, không chút ngại ngùng sinh – ly – tử – biệt:
 “… Thôi rồi, không thấy chân thu đến
Tôi chết không mồ, khô tóc thu. ”
( Tâm Thu Kinh – Thơ Đặng Tấn Tới ).
Mùa thu rồi cũng ra đi biền biệt, giữa trời xanh thăm thẳm vô cùng; mây trắng rồi cũng trôi tận phương xa mù mịt, thương cảm thay giọt sương còn rơi lạnh cả hư không:
“ Trời xanh, xanh thẳm nơi đâu
Hồn xanh, xanh bất tuyệt mầu thời gian
Nghìn năm  mây trắng dư vang
Giọt sương thương cảm lạnh tròn hư không ”.
( Thi Thiên – Thơ Đặng Tấn Tới ).
Rồi bất chợt:
“ Gọi thu một hú tan  đò
Giang hà vọng tiêu liêu hò reo xanh ”.
(Thi Thiên – Thơ Đặng Tấn Tới ).
Nhà thơ Thanh Thảo có lời bình về một bài thơ khá tiêu biểu cho phong cách thơ của Đặng Tấn Tới:
“Người ta nói thơ Đặng Tấn Tới thuộc dòng thơ Thiền. Có thể vậy, mà cũng không hẳn vậy. Thiền hay không chẳng ở cái cách thể hiện bài thơ, mà ở tâm thế người làm thơ. Ở tâm thế ấy, thì Đặng Tấn Tới đúng là Thiền.
… Người ta có thể bày tỏ sự kính trọng với thơ bằng nhiều cách. Nhưng Đặng thi sĩ bày tỏ một cách riêng của mình. Nó nhẹ nhàng tiêu sái… Bởi thơ với anh là cái gì tuyệt đối, tuyệt đích, và luôn cách người làm thơ một khoảng nào đó, có thể “gần gần” thôi, nhưng quả là khó để chụp bắt, càng khó để sở hữu. Thơ Đặng Tấn Tới trong và lặng như chính đời anh.
( Theo TTO Nhà thơ Thanh Thảo ).
Thật vậy, thơ Đặng Tấn Tới quả là “khó để chụp bắt ”. Nên  nỗi vui hòa lại là nơi chốn quạnh hiu, sẵn lòng đắm say mãi mãi trong cõi tịch nhiên:
“ Cát bụi vui hòa ấy
Cho ta tình đắm say
Còn đây lòng mở thấy
Trời xanh mây trắng bay ”.
( Trúc Biếc – thơ Đặng Tấn Tới )
Nói rằng thơ Đặng Tấn Tới “khó để chụp bắt, càng khó để sở hữu” làm tôi chợt nhớ, khi đề tựa vở mái Tây của Vương Thực Phủ, Lý Trác Ngô đã nhận định về cái khéo, cái đẹp thật vô cùng thấm thía:
“ Trăm giống hoa, trời sinh nó, đất nuôi nó, người ta thấy nó đem lòng yêu. Nhưng  tìm xem cái khéo ở chỗ nào thì đố tìm ra được ”.
( Mái Tây – Vương Thực Phủ ).
Phải chăng, cái đẹp cái khéo được hòa điệu vào mọi cung bậc thời gian; chờ đợi ta sáng tạo nên khúc hát mới mẻ, không bao giờ nhàm chán, như vầng dương  bữa  bữa rạng ngời:
“ Trời xanh chẳng trời xanh
Lòng không lòng đâu nữa
Nhưng mây nước vô tình
Rạng vầng dương từng bữa.”
( Trúc Biếc – Thơ Đặng Tấn Tới ).
Bởi vậy, cho nên con chữ và lời nói chỉ là chiếc cầu nối, để cho ta làm phương tiện chuyển bao vui buồn, bao cát bụi tử sinh, bao nước mắt và nụ cười… đến với vô cùng ngọn suối thơ. Nên thật cảm động khi nghe Ngô Nguyên Nghiễm đã nhận định thẳng về thơ Đặng Tấn Tới rằng:
… “Thú thật, nhiều đêm  đọc lại thơ Đặng Tấn Tới, tôi như chìm trong sự liên tưởng chớp nhoáng trên từng câu chữ. Thơ Đặng Tấn Tới phần đông thu gọn trong ý hơn lời. Sự tuyệt diệu và vĩ đại của thi nhân là bất chợt khuấy động được tinh túy của trời đất, nhập thẳng vào hồn người và chỉ cần bằng một vài câu thơ diễn đạt sâu lắng, là tất cả khoảng không thời gian hiện hữu đều gom lại trong thần thái bài thơ:
“ Thu già len cốt tủy
Cựa hạt máu bao trăng
Vắng cao đường ảo dị
Lồ lộ bụi trần lăn. ”
( Thu Tâm – Lửa và Hoa. Tác – giả tác phẩm Người đồng hành quanh tôi – tập II. Nhà xuất bản Thanh niên 2010 – Ngô Nguyên Nghiễm ).
Mỗi khi có dịp nhắc đến thơ Đặng Tấn Tới, những thi hữu quê nhà An Nhơn, Bình Định cũng đã có nhiều ghi nhận đề cập đến.
Nhà thơ Võ Chân Cửu đã viết: “… Vào thập niên 70 ông đứng ra thành lập Nhà xuất bản Vận Động ở Sài Gòn, cho trình làng thi tập Tâm  Thu Kinh, rồi xuất bản riêng một ấn phẩm mang  tựa Tuyệt Huyết Ca. Đây là một bài thơ dài đã tạo nên hiện tượng lạ trong làng thơ lúc này. ”
( Theo dấu nhà thơ – Nhà xuất bản Hội Nhà Văn – 2015 – Võ Chân Cửa ).
Đúng như vậy, thi phẩm Tuyệt Huyết Ca được ra mắt bạn đọc, đã tạo nên một hiện tượng lạ, mới mẻ, đầy sáng tạo trong lòng thơ lúc bấy giờ (1972 ). Lúc đó, nhà văn Mang Viên Long đang dạy học ở Tuy Hòa đã có cảm nhận về thi phẩm Tuyệt Huyết Ca thật sâu sắc, ý tưởng rõ ràng trong sáng; xin trích một đoạn ngắn như sau:
“… Trăng cổ độ ố mầu tang hải
Trải thu phần quan tái vài bông
Nao nao gió giục sang hồng
Rụng bao nhiêu cánh giữa lồng nhân sinh…”
( Tuyệt Huyết Ca )
Tâm sự được giải bày  mạch lạc trong một bố cục chặt chẽ, tác giả đã “ Ta cũng sầu mở quá độ chơi ” phô diễn và liên kết từng dòng cảm xúc, từng chặng thăng trầm, như một lan tràn tươi mát của suối nguồn. Ngoài một lối sử dụng thể thơ song thất lục bát độc đáo, mới lạ, tuyệt vời nhất… Không có một câu thơ nào trong 108 câu của “ Tuyệt Huyết Ca ” tì vết, suy suyễn (mà bạn có biết là tại sao có 108 câu ? ). Tôi có thể ví như một sâu chuỗi hạt, 108 hạt ngọc đều ngời sáng và quí giá như nhau.”
( Như Những Giọt Sương, tập I – Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 2012 – Mang Viên Long ).
Nhà thơ Hồ Ngạc Ngữ, sống tha hương ngót 50 năm. Bất chợt nhớ đến thơ họ Đặng thi sĩ quê nhà, cũng đã cảm nhận gọn gàng rằng:
“ … Ở Bình Định, thơ Đặng Tấn Tới đi từ cõi Thiên tiên đến cõi An Lạc của Phật Giáo Đại Thừa. ”  (Xu Nau.org – Lữ Vân).
Từ đó, tôi mạnh dạn ghi nhận: Thơ Đặng Tấn Tới lắng lòng nhập vào dòng sống một cách an nhiên; “ Mây trôi lớp lớp vô thường – Trời xanh còn lại con đường chim bay ” ( Tuyệt Huyết Ca ), tạo nên cái nhìn mới mẻ cho thơ trong cõi vắng lặng hư không này.
Giờ đây, chỉ còn lại với bao nỗi nhớ thương ngậm ngùi, nhưng ta không nhắc đến thì cũng dễ đi vào im lặng, lãng quên. Như lời nhà thơ Chế Lan Viên  khi giới thiệu tác phẩm thơ Yến Lan đã nói:
“… Thơ là cái đẹp lặng im, đi lầm lũi trong im lặng. Nếu không ai nhắc đến, chỉ ra, gọi tên, tán dương, ủng hộ thì nó bị vùi lấp đi, đầu là trong im lặng, mà sau là trong lãng quên.”
( Thơ Yến Lan – Nhà xuất bản văn học – 1987 ).
Để kết thúc bài tản mạn đôi điều này, tôi xin ghi ra đây lời cảm tưởng của Bùi Giáng tiên sinh đã có lần điểm qua thơ của Đặng Tấn Tới rằng:
“ Nguồn thơ ông rất đặc biệt. Đọc mấy thi phẩm ông, tôi còn giữ lại một cảm tưởng hiu hắt…”
( Đi vào Cõi Thơ – Ca Dao xuất bản 1969 – Bùi Giáng  )
An Nhơn – 2018 
Nguồn: https://xunauvn.org/2018/11/29/coi-vang-lang-hu-khong-trong-tho-dang-tan-toi/#more-20861 


*
doanthanhthuyqn@gmail.com

Tuesday, December 11, 2018

HỒNG


HỒNG
Hồng hàm tiếu phấn mịn mơ
Một khuya khoắt gặp như chờ tình ta
Thấm lòng em cũng như hoa
Những ngày xanh lá mái nhà trần gian
ĐẶNG TẤN TỚI

doanthanhthuyqn@gmail.com


Monday, December 10, 2018

TUYỆT HUYẾT CA


1
Lòng ơi mở từng trang tuyệt huyết!
Đưa nhau về bến nguyệt vườn sương
Mang mang cát bụi lên đường
Những xương máu cũ phai hường là đâu?
Trăng cổ độ ố màu tang hải
Trải thu phần quan tái vài bông
Nao nao gió giục sang hồng
Rụng bao nhiêu cánh giữa lồng nhân sinh
Nay buổi hội trời xanh rắc lá
Ta cũng sầu mở quá độ chơi
Ghé trong mây trắng môi cười
Một xe cát bụi xô người ra đi
Quần anh hội từ ly độ trước
Tinh anh còn vương bước lưu ly
Cao xanh đánh đổ xuân thì
Một dây vô ảnh buộc chi mấy lòng!

2
Ta uống cạn giòng trong bích ngạn
Cuộn tâm bào ức vạn sinh linh
Quá giang ca ngộ cô tình
Lấp mầm sinh tử như mình như ai
Người thoáng hiện di hài cuối nguyệt
Bao nhiêu lần bất tuyệt hư không
Hồn đau nhỏ máu tơ đồng
Mấy cung hồ rợn mênh mông gió gào
Sông nước chảy chiêm bao máu rạn
Chén vàng thanh ngồi nán đêm sương
Mây trôi lớp lớp vô thường
Trời xanh còn lại con đường chim bay
Chung tuyệt huyết ngùi say phần tử
Ai giang đầu phấn nữ u hương
Mây bay bay mãi con đường
Tà dương mờ lấp chín phường thảo hoa

3
Vin sắc máu trong tòa hồng sử
Tay rung mầu lữ thứ cô hương
Lạnh nghe hồn réo mười phương
Ngợp lòng hoa huyết buốt xương tương tàn
Ai ước vội bên ngàn gió thẳm
Ai buồn lay trên dặm lau khô
Lênh đênh ngoài biển nhấp nhô
Và ai trên nẻo mờ hồ hàn giang?
Người vất vưởng tận hang cùng cốc
Kiếp lạc loài oan khốc kêu sương
Máu khô thịt nát bên đường
Rợn mầu tinh huyết đò dương đắm chìm
Phơi xương trắng ngoài đêm cát lạnh
Vùi đó đây từng mảnh thân non
Đất bay đá chạy chi còn
Bi thương cổ lục héo mòn tân thanh!

4
Trường thu hận, tan tành sông núi
Bao mạng người làm củi nung tim
Mây ơi nở nụ im lìm
Chở hồn hoa trắng bay tìm tình tang!
Em phai máu điều Lan Lý Huệ
Lạc mê đồ gót xế phần ma
Sương phồn nội phấn nhìn ra
Ngàn xanh xa ngút bóng tà nhân gian
Ta dừng lại bên Đàn Lưu Huyết
Rót linh hồn xuống huyệt trăng khơi
Hãy ra chơi Cõi Ngoài Trời
Những anh hồn cũ bên đời lưu linh
Nghìn thu trước ai tình xanh mắt
Nghìn thu sau hiu hắt hồn hương
Cùng nhau về tụ đầu sương
Long lanh chút mộng cuối đường tài hoa

5
Mây thanh vắng phai nhòa bào ảnh
Hồn xa đưa về cảnh non thu
Hợp tan với bóng sa mù
Mang hài cái lá đi dù cái mây
Vui lăn lóc theo bầy chim cá
Ca ngâm tràn lan má liên môi
Bao nhiêu thị vọng qui hồi
Còn trong biển lục chỗ ngồi nước xanh
Xa xăm quá, tinh thành sao tới?
Hỡi người ơi vợi vợi sầu thương!
Chiêu ca một độ lên đường
Gọi hồn vô trú du phường trăng chơi
Non nước cũ rạng ngời sông núi
Trời trong xanh muôn tuổi thơ ngây
Nước trôi mây cuốn chưa đầy
Ngày sương nắng biếc hồng rây ánh vàng

6
Xưa lễ hội mơ màng nghiêng bóng
Bao nhiêu chiều ước vọng chưa xanh
Nay ta mở hội lá cành
Người em Nguyên Thủy đạp thanh phương nào?
Về đây ngát sương sao dạo khúc
Đàn tơ xanh phổ lục từ bi
Cỏ cây bến rạng lâm ly
Trăng hoa một độ xuân thì mang mang
Mây gió nổi trôi ngàn bước mộng
Bàn chân không lùa sóng vô biên
Ta đi dạo khắp cõi miền
Này là phố thảo kia triền xóm hoa
Sao biết được đâu là thanh sắc?
Buồn mà chi mưa nắng như không!
Vườn Sơn người áo y hồng
Bay bay dưới cội ngô đồng đùa sương

7
Nghiêng đôi nhánh liễu dương làn tóc
Hé đôi môi hồng ngọc bờ hoa
Mắt soi dịu ánh dương hòa
Chín từng thanh khí chói lòa hào quang
Trang tái thế trần gian mới mở
Ta với người hồn vỡ nguồn cơ
Mới hay trăng nước đường tơ
Từ xưa reo sáng trong giờ hồng hoang
Ôi trái đất còn non không tuổi
Lòng ta vui như núi long lanh
Đi về một mạch đường thanh
Bàn chân tân ước bước xanh da trời.
End
Mùa hạ điêu linh 1972
doanthanhthuyqn@gmail.com